Twardoch, Chmielarz i Chutnik piszą „Lalkę” na nowo. Niezależność finansowa zmieniłaby losy bohaterów
Większa niezależność finansowa mogłaby całkowicie zmienić losy bohaterów „Lalki” – podkreślają pisarze zaangażowani w projekt „Nie-Lalka”. W alternatywnych opowiadaniach Wokulski, Łęcka i inni bohaterowie mogą w większym stopniu decydować o własnym życiu. Z badania ING wynika, że 61 proc. Polaków kojarzy oszczędności z bezpieczeństwem, a 41 proc. – z niezależnością.
– Cały cykl „Nie-Lalka” jest próbą opowiedzenia na nowo i z trochę innego punktu widzenia „Lalki” Bolesława Prusa. Pomysł wziął się stąd, że czeka nas premiera w kinach filmu „Lalka” we wspaniałej obsadzie, co zachęca do tego, żeby jeszcze raz przyjrzeć się tej powieści, trochę pobawić się jej bohaterami i zastanowić, co by było, gdyby mieli pieniądze. Bo „Lalka” jest między innymi opowieścią o pieniądzach, a właściwie o ich bolesnym braku – mówi agencji Newseria Wojciech Chmielarz, pisarz.
Cykl „Nie-Lalka” składa się z trzech opowiadań Szczepana Twardocha, Sylwii Chutnik i Wojciecha Chmielarza, inspirowanych powieścią Bolesława Prusa. Każdy z autorów przedstawia własny wariant losów jej bohaterów, a wspólnym punktem jest wpływ niezależności finansowej na ich życiowe wybory. Projekt ING towarzyszy nowej kinowej ekranizacji „Lalki”, której bank jest sponsorem strategicznym. Premiera filmu w reżyserii Macieja Kawalskiego jest zaplanowana na 30 września.
W „Cenie wolności” Wojciecha Chmielarza ponownie pojawiają się Stanisław Wokulski, Izabela Łęcka i Ignacy Rzecki. Pisarz pokazuje, co większa niezależność finansowa mogłaby zmienić w ich życiu i realizacji własnych planów.
– Losy bohaterów „Lalki” wyglądałyby zupełnie inaczej, gdyby dysponowali finansami wystarczającymi do realizowania ich marzeń i celów. Najlepszym przykładem jest Stanisław Wokulski, który mógłby się realizować w młodości jako naukowiec, co de facto uniemożliwił mu brak funduszy i wsparcia. Izabela Łęcka także byłaby zupełnie inną osobą, gdyby miała niezależność finansową i możliwość decydowania o samej sobie. Łęcka cały czas walczy o samą siebie, bo albo chce nią sterować Wokulski, albo jej ojciec, i ona nie do końca wie, czego sama chce – mówi Wojciech Chmielarz.
Z badania ING „Zdrowie finansowe Polaków” z 2023 roku wynika, że dla 41 proc. ankietowanych zdrowie finansowe oznacza poczucie wolności – możliwość wydawania mniej, niż się zarabia, i cieszenia się życiem dzięki uporządkowanym finansom. 44 proc. badanych deklaruje z kolei, że często lub zawsze ma poczucie autonomii przy podejmowaniu decyzji finansowych.
– Cały czas mam w pamięci esej Virginii Woolf „Własny pokój”, który powstał prawie 100 lat temu. Woolf postuluje w nim dwie rzeczy: aby kobieta była niezależna życiowo i twórczo, powinna mieć swój własny pokój jako niezależną przestrzeń, ale też pieniądze, nawet niewielkie. Od tego wyszłam, myśląc o Izabeli Łęckiej i w ogóle o niezależności finansowej kobiet jako pierwszym kroku do ich wolności – mówi Sylwia Chutnik, pisarka.
W opowiadaniu Chutnik losy Łęckiej nadal rozgrywają się pod koniec XIX wieku. Jak zwraca uwagę pisarka, w tamtym czasie możliwości samodzielnego decydowania o swoim życiu przez kobiety były mocno ograniczone, także w wyższych warstwach społecznych.
– Dałam Izabeli Łęckiej taki moment, aby wykonała gest, którym odzyska sprawczość i poczuje, że niezależność finansowa jest pierwszym krokiem do niezależności mentalnej, a może na odwrót. To moment, w którym sprawdza, co jest dla niej ważne, a bez czego mogłaby żyć – mówi Sylwia Chutnik.
Kondycja finansowa ma też znaczenie dla innych obszarów życia. W badaniu ING 70 proc. Polaków wskazało, że ma ona silny wpływ na ogólne samopoczucie, a 67 proc. – na zdrowie emocjonalne.
– Kwestia finansów, relacji międzyludzkich, ale też sytuacji, w których musimy budować nasze relacje z ludźmi albo w kontrze do pieniędzy, albo właśnie na fortunach, jest cały czas bardzo aktualna. To, jak radzili sobie bądź nie radzili z tym bohaterowie powieści Prusa, może być dla nas inspirujące – ocenia pisarka.
Dla Wojciecha Chmielarza niezależność finansowa nie oznacza jednak wyłącznie większych możliwości. Do tego nawiązuje tytuł jego opowiadania – „Cena wolności”.
– „Cena wolności” jest symbolem niezależności finansowej – tego, ile ta niezależność kosztowała moich bohaterów, ale też tego, co im dała – dodaje pisarz.
